Een nieuwe dag, een nieuw archief...

Nou, het heeft even geduurd, maar nu is het er dan eindelijk van gekomen. Het bezoekje aan het Gelders Archief was zeer de moeite waard, al was het helaas nogal kort. Bij het bekijken van mappen met archiefstukken kwam ik een paar zaken tegen die zeker nadere studie verdienen, onder andere een uitgebreide set tekeningen voor een niet gerealiseerd ontwerp voor Fort Pannerden, waarvan een aantal in kleur. Binnenkort hoop ik in elk geval één foto van die plannen op dit weblog te kunnen plaatsen, mits mijn budget dat toestaat. De kosten daarvan zijn echter aanzienlijk, dus ik moet er nog eens goed over nadenken.

Het voorontwerp lijkt nauwelijks op het uiteindelijk uitgevoerde ontwerp, al zijn er wel (vooral intern) overeenkomsten. Wat natuurlijk ook logisch is, aangezien zowel dit voorontwerp als het uiteindelijk uitgevoerde ontwerp uit dezelfde periode stammen en mogelijk zelfs door dezelfde persoon of personen gemaakt zijn. Het betreft een, op het eerste gezicht, meer symmetrisch ontwerp, met aan drie zijden waarschijnlijk een bastion. Het meest opvallende aan het ontwerp is echter een koepel met daarin geschutsopstellingen in het midden, op het hoogste punt van het fort. Een dergelijke constructie was echter op dat moment al verouderd, zoals de bekende torenforten laten zien. Deze torenforten waren torens met geschut erin, die inderhaast moesten worden verborgen achter aarden wallen omdat verbeteringen in de militaire technologie ertoe hadden geleid dat ze te kwetsbaar waren geworden. Fort Asperen is een bekend voorbeeld van deze forten.

Overigens heb ik nog steeds geen antwoord op de vraag naar de oorsprong van Engelstalige graffiti waarop in een commentaar op een eerdere post werd gesproken. Tenzij hiermee de (duidelijk zichtbare) graffiti met woorden als "Flashpoint" en het doodshoofd met "Keep Away" wordt bedoeld, zoals ook te zien op foto's op dit weblog, aangebracht door vandalen in de periodes dat het fort leeg stond, heb ik nog geen definitief antwoord. Fort Pannerden lag echter natuurlijk in het deel van Nederland dat al vóór mei 1945 bevrijd was door de Geallieerden en het is goed mogelijk dat ergens in 1944 of 1945 Geallieerde soldaten op het fort zijn geweest. Dan hebben ze gelukkig minder schade toegebracht dan bij Fort Rijnauwen, waar ze, uit verveling, explosieven tot ontploffing brachten omdat ze zich afvroegen hoeveel schade dat zou toebrengen. Het antwoord op die vraag was overigens: "Niet zoveel." Gelukkig maar.

Dirk, mocht je dit nog lezen, als je nog iets specifieker kunt zijn over wat je precies hebt gezien en waar, zou je dat nog even in een reactie willen plaatsen? Alvast bedankt.

Een nieuw project: Fort Pannerden

Ik ben inmiddels al een tijdje bezig met dit project, maar tot nu toe was het er niet van gekomen om een weblog op te zetten, terwijl ik al een tijdje met dat idee rondliep. Vandaag dus alsnog maar eens gedaan, kijken of het bevalt...

Waar gaat dit weblog dan over? Over Fort Pannerden. In de 19de eeuw berustte de verdediging van Nederland op twee peilers: de eerste was de marine, die een aanval vanaf zee moest voorkomen, de tweede de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De Nieuwe Hollandse Waterlinie was een verdedigingslinie, bedoeld om de kustprovincies en een deel van de provincie Utrecht te beschermen tegen een aanval vanuit het oosten, door middel van het onder water zetten van laag liggende gebieden (inundaties) en door de bouw van forten om gebieden te verdedigen die hoger gelegen waren en dus niet onder water gezet konden worden. Deze hoger gelegen gebieden (accessen) konden anders door de vijand gebruikt worden om toegang te krijgen tot het te verdedigen gebied. Fort Pannerden is een sperfort, bedoeld om te voorkomen dat een aanvallend leger via de Waal zo door kon stoten richting de Vesting Holland (het gebied achter de Nieuwe Hollandse Waterlinie) voordat men daar voldoende tijd had gehad om zich voor te bereiden op een aanval. Daarnaast moest het fort zien te voorkomen dat de watertoevoer naar de waterlinie kon worden afgesneden. Zonder afdoende aanvoer van water zou er van de benodigde inundaties immers niets terecht komen...

Fort Pannerden is een uniek fort, met een unieke geschiedenis. Het ligt ook op een unieke locatie, ver van de eigenlijke Nieuwe Hollandse Waterlinie verwijderd. Desondanks is er gek genoeg eigenlijk nauwelijks iets over geschreven, laat staan dat er echt veel over het fort bekend is. Daar wil ik verandering in aanbrengen, door middel van een historisch onderzoek naar de geschiedenis van dit fort. In dit weblog wil ik het een en ander van dat onderzoek vastleggen.